Dzielnica Santa Croce

Wschodnia dzielnica Florencji

Santa Croce leży na wschód od Bargello i na południe od dzielnicy targowej, otoczone Arno od południa i siecią średniowiecznych uliczek od północy i wschodu. To jedna z najdłużej nieprzerwanie zamieszkanych części miasta, historycznie kwartał robotników wełnianych i garbarzy, których rzemiosło pomagało finansować renesans. Dziś zachowuje prawdziwy charakter sąsiedztwa, który dzielnica Duomo w dużej mierze utraciła na rzecz sklepów z pamiątkami.

Kotwicą jest Bazylika di Santa Croce — kościół franciszkański, który służy zarazem jako florencki panteon, mieszcząc grobowce Michała Anioła, Galileusza, Machiavellego i Dantego (cenotaf; Dante umarł w Rawennie). Ale dzielnica nagradza eksplorację poza bazyliką.

Bazylika di Santa Croce

Budowę kościoła rozpoczęto w 1294 roku, zastępując wcześniejszą kaplicę franciszkańską na tym samym miejscu. Zieloną i białą marmurową fasadę dodano dopiero w XIX wieku, sfinansowaną przez angielskiego darczyńcę — dlatego wygląda nieco nieodpowiednio w stosunku do średniowiecznego wnętrza.

Kluczowe dzieła w środku:

• Freski Giotta w kaplicach Bardi i Peruzzi (prawy transept): wśród najwcześniejszych zachowanych cykli narracyjnych w włoskim malarstwie, mocno pobielonych w XVIII wieku i częściowo odrestaurowanych. Deterioracja jest częścią historii sztuki.
• Złocone brązowe Zwiastowanie Donatella (prawa nawa): przełomowe dzieło wczesno-renesansowego reliefu.
• Malowany krucyfiks Cimabue (dziś w kapitularzu/muzeum): mocno uszkodzony w powodzi 1966 roku i częściowo odrestaurowany; wysiłek ratowania zapoczątkował nowoczesne techniki konserwacji przeciwpowodziowej.
• Marmurowa ambona Benedetta da Maiano.
• Grobowiec Michała Anioła (pierwszy po prawej w nawie, zaprojektowany przez Vasariego): trzy alegoryczne figury przedstawiają Malarstwo, Rzeźbę i Architekturę. Sam Michał Anioł prosił o pochówek w Santa Croce, ale zmarł w Rzymie; jego ciało potajemnie sprowadzono z powrotem.
• Grobowiec Galileusza (lewa nawa): pochowany tu w 1737 roku, po tym jak Inkwizycja uniemożliwiała to przez wiek.

Wstęp do kościoła i muzeum kosztuje €8-9. Muzeum obejmuje kapitularz z krucyfiksem Cimabue i krużganek Brunelleschiego — wart łącznego biletu.

Godziny otwarcia: Zazwyczaj 9:00-17:30 od poniedziałku do soboty, 13:00-17:30 w niedzielę. Godziny się różnią; weryfikuj na oficjalnej stronie. Kościół jest czynną wspólnotą franciszkańską.

Targ Sant’Ambrogio

Trzy bloki na północny wschód od Santa Croce, Mercato di Sant’Ambrogio to targ żywnościowy, z którego korzystają florentyńczycy. Zajmuje halę z żeliwa i szkła z 1873 roku plus zewnętrzne przedłużenie i działa w poranki powszednie (zazwyczaj 7:00-14:00, sobota 7:00-17:00; zamknięte w niedzielę).

Wewnątrz: sprzedawcy warzyw, stragany serowe, rzeźnicy mięsa i podrobów, makaron suszony, oliwa i wino, świeży chleb. Ceny są tu znacznie niższe niż w jakiejkolwiek okolicznej restauracji. Lada z lampredotto z tyłu serwuje jedną z najbardziej autentycznych wersji kanapki z flakami we Florencji (€4-5). Nerbone, słynna lada lunchowa wewnątrz Mercato Centrale (San Lorenzo), przyciąga więcej turystów; Sant’Ambrogio to miejsce, gdzie jedzą miejscowi.

Zewnętrzne stragany rozciągają się wokół placu i sprzedają odzież używaną i wyposażenie domowe — mniej wypolerowana wersja estetyki Portobello Road.

Szkoła skórzana Santa Croce

Za Bazyliką di Santa Croce, w dawnym kompleksie klasztornym, mieści się Scuola del Cuoio — florencka szkoła skórzana założona w 1950 roku przez franciszkańskich mnichów we współpracy z żydowskimi ocalałymi z obozów koncentracyjnych II wojny światowej. Szkoła wciąż działa jako warsztat i szkoła szkoleniowa dla tradycyjnego rzemiosła skórzanego, a sklep na miejscu sprzedaje ręcznie robione torby, portfele, paski i akcesoria w cenach odzwierciedlających prawdziwą wykwalifikowaną pracę (€60-250 za dobrej jakości przedmiot).

Odwiedzający mogą oglądać rzemieślników przy pracy w godzinach otwarcia. To jest autentyczna ręcznie robiona skóra wyprodukowana we Florencji, co odróżnia ją od większości tego, co sprzedaje się na rynku San Lorenzo (głównie importowane i maszynowe pomimo etykiet „made in Italy”).

Jak się dostać: Wejdź przez krużganek kościoła Santa Croce lub Via San Giuseppe 5R. Bezpłatny wstęp do warsztatu i sklepu.

Piazza dei Ciompi i okolice

Jeden plac na północ od Sant’Ambrogio, Piazza dei Ciompi mieści stały targ antyków i przedmiotów używanych (czynny poniedziałek-sobota, 9:00-19:00). Ciompi byli robotnikami wełnianymi, którzy przewodzili krótkowtrwałemu powstaniu w 1378 roku — jednym z pierwszych udokumentowanych proletariackich buntów w europejskiej historii. Plac noszący ich imię jest odpowiednio skromny.

Okoliczne ulice — Via dei Macci, Via Ghibellina, Borgo La Croce — mają doskonałe dzielnicowe kawiarnie i bary obsługujące florentyńczyków, a nie turystów. Scena aperitivo tutaj, szczególnie wieczorami powszednimi, jest bez ozdób i rozsądnie wyceniona.

Bargello

Technicznie na granicy Santa Croce i dzielnicy Duomo, Bargello (Via del Proconsolo 4) to florenckie narodowe muzeum rzeźby i jeden z najbardziej niedocenianych głównych obiektów artystycznych w mieście. Budynek to XIII-wieczne dawne więzienie i ratusz; kolekcja obejmuje:

• Brązowy Dawid Donatella (lata 40. XV w.): pierwszy wolno stojący brązowy akt od starożytności, wystawiany we wewnętrznym dziedzińcu
• Marmurowy Święty Jerzy Donatella: zamówiony dla niszy w Orsanmichele
• Dwa oryginalne reliefy konkursowe Lorenza Ghibertiego z 1401 roku do drzwi Baptystery (Ghiberti wygrał; jest tu też projekt Brunelleschiego, który przegrał)
• Bacchus Michała Anioła i Tondo Pitti
• Oryginalne brązowe popiersie Cosima I de’ Medici Benvenuto Celliniego

Wstęp €8-10. Bargello zamknięte we wtorki i w niektóre dni wolne od pracy. Zazwyczaj spokojniejsze niż Uffizi czy Accademia; można często mieć sale niemal dla siebie.

Gdzie jeść w Santa Croce

Dzielnica ma jedne z najbardziej uczciwych florenckich trattorij:

• Trattoria Cibrèo (Via dei Macci 122r): Prostszy odpowiednik słynnej restauracji Cibreo obok. Bez makaronu (celowo), ale galaretka pomidorowa, duszone flaczki, pieczony podroby. Tylko lunch, bez rezerwacji, przychodź wcześnie.
• Il Latini (Via dei Palchetti 6, technicznie przy Santa Maria Novella): Bardzo popularna trattoria ze wspólnymi stołami; długa kolejka większości wieczorów, ale atmosfera jest częścią doświadczenia.
• Osteria dell’Enoteca al Paradiso (Piazza Ghiberti 17): W pobliżu Sant’Ambrogio, prawdziwe ceny dzielnicowe, mocna karta win.
• All’Antico Vinaio (Via dei Neri 65r): Słynny sklep z kanapkami na schiacciata — ogromne kolejki w godzinach szczytu, ale kanapki są naprawdę dobre i sycące za €5-8. Dziś istnieje kilka lokalizacji w całym mieście.

Pełny obraz restauracji i jedzenia znajdziesz w przewodniku po najlepszych restauracjach we Florencji.

Życie nocne i bary

Życie nocne Santa Croce jest nastawione na studentów i skupione wokół Piazza Santa Croce i okolicznych ulic. To sprawia, że dzielnica jest naprawdę żywa i czasem bardzo zatłoczona w weekendowe noce. Sam plac gości wydarzenia, w tym Calcio Storico Fiorentino — średniowieczną grę piłki nożnej w kostiumach historycznych, rozgrywaną w czerwcu, co jest dokładnie tak brutalne, jak brzmi.

Godne uwagi bary:

• Rasputin (Via dei Benci): Piwo kraftowe, spokojny klimat.
• Mad Souls and Spirits (Borgo degli Albizi 4): Bar koktajlowy, mocny w lokalnych amaro.
• Volume (Piazza Santo Spirito): Technicznie w Oltrarno, ale w zasięgu pieszym; doskonałe aperitivo.

Poruszanie się

Ze stacji SMN: 15 minut pieszo Via dei Cerretani i Via dei Calzaiuoli, lub nieco szybciej Via dei Pecori.

Od Duomo: 8 minut na wschód Via dell’Oriuolo lub Via Ghibellina.

Autobus C2 kursuje przez ten obszar. Stojaki rowerowe w pobliżu Sant’Ambrogio są liczne.