Livorno

Niedoceniane toskańskie miasto portowe

Livorno (w starszych anglojęzycznych źródłach: Leghorn) nigdy nie było pięknym miastem w konwencjonalnym, toskańskim sensie — żadnych średniowiecznych wież, żadnego wzgórzowego profilu, żadnego skarbu sztuki Medyceuszy. Ma za to charakter: regularne renesansowe nowe miasto zbudowane od podstaw za Cosima I w latach 70. XVI wieku, sieć kanałów (dzielnica „Venezia Nuova”), tradycję tolerancji religijnej, która uczyniła z niego schronienie dla Żydów, Greków, Ormian i angielskich kupców w XVI-XVII wieku, oraz najlepszy gulasz rybny w Toskanii.

Nie figuruje na większości tras turystycznych. To pominięcie coraz bardziej wydaje się błędem.

Jak się dostać

Z Florencji: Bezpośredni pociąg Intercity z SMN, około 1h20-1h40. Bilety €10-15.

Z Pizy: 20-25 minut pociągiem regionalnym. Niektórzy odwiedzający łączą poranek przy Krzywej Wieży z popołudniem w Livorno.

Samochodem: Z Florencji autostradą A1 do Pizy, a następnie SS1, około 1h15.

Dzielnica Venezia Nuova

Zbudowana między XVII a XVIII wiekiem na ziemi odzyskanej z morza, Venezia Nuova jest najbardziej charakterystyczną dzielnicą Livorno — siecią kanałów wyłożonych ochrowo zabarwionymi domami, z mostami, po których przechodzisz, i łodziami zacumowanymi wzdłuż mieszkalnych nabrzeży. Jest mniejsza i mniej teatralna niż Wenecja (a porównanie jest nieco przesadzone), ale naprawdę malownicza i niemal całkowicie nieodwiedzana przez zagranicznych turystów.

Okolice Piazza della Repubblica i Fortezza Vecchia (dawna fortyfikacja u wejścia do portu, teraz częściowo dostępna) dają najlepsze poczucie starego Livorno.

Żydowska dzielnica i historia tolerancji

Livorno było wyjątkowe w kontrreformacyjnej Europie: dekret medycejski Livornina z 1593 roku przyznał całkowitą wolność religijną wszystkim, którzy osiedlili się w nowym mieście. Przyciągnęło to żydowskich kupców wypędzonych z Hiszpanii i Portugalii, prawosławnych chrześcijan z Grecji, Ormian i angielskich protestantów. Wynikiem było jedno z najbardziej kosmopolitycznych miast wczesnonowożytnych Włoch.

Historyczna synagoga (Via del Tempio) i otaczająca ją żydowska dzielnica są widocznymi śladami tej historii. Wspólnota wydała ważne postaci włoskiej kultury: Amedeo Modigliani, malarz, urodził się w Livorno w 1884 roku (w mieście istnieje małe muzeum Modiglianiego).

Cacciucco

Cacciucco alla livornese to popisowe danie — gęsty gulasz rybny z co najmniej pięcioma gatunkami ryb i owoców morza, gotowany w sosie pomidorowym i podawany na tostowanym chlebie natartym czosnkiem. Jego pochodzenie przypisywane jest Livorno; różni się od marsylskiej bouillabaisse użyciem pomidorów i gęstością bazy.

W Livorno cacciucco jest traktowane poważnie. Restauracje bardzo różnią się jakością; najlepsze wersje używają świeżych lokalnych ryb i wymagają co najmniej 45 minut właściwego przyrządzania.

Polecane restauracje:

• Cantina Nardi (Via Leonardo Cambini 6): Długo działająca, bez ozdób; uczciwe cacciucco.
• Ristorante Oscar (Via delle Cateratte 78): Solidne owoce morza, lokalny stałe grono klientów.
• Il Sottomarino (Via Terrazzini): Bardziej zorientowane na turystów, ale nadal autentyczne; dobre baccalà (solony dorsz).

Promy na Archipelag Toskański

Livorno jest głównym portem promowym na Archipelag Toskański — łańcuch wysp (Elba, Giglio, Capraia, Gorgona, Pianosa, Montecristo) biegnący na południe wzdłuż wybrzeża Tyrreńskiego. Moby Lines i Corsica Ferries łączą też Livorno z Korsyką i Sardynią.

Elba (wyspa pierwszego wygnania Napoleona) jest dostępna w 1 godzinę szybkim promem z Livorno. Capraia to chroniona wyspa z wyjątkowym nurkowaniem. Połączenia te czynią z Livorno użyteczny punkt tranzytowy, jeśli łączysz Toskanię z pobytem na wyspach.

Informacje praktyczne

Livorno ma w pełni funkcjonalne centrum miasta (układ siatki ułatwia nawigację) z targowiskami, restauracjami, kawiarniami i sklepami w prawdziwie lokalnych cenach. Nie jest piękne w sposób, w jaki Lucca lub Siena są piękne, ale jest autentyczne — i połączenie dzielnicy kanałów, owoców morza i historii kulturowej sprawia, że wizyta na pół dnia jest bardziej satysfakcjonująca, niż sugerowałaby nieobecność Livorno w większości przewodników turystycznych.